ابو بكر و عمر برخاستند و عرض كردند : اى پيامبر ! آيا منظور از آن تورات است ؟ فرمود : نه ، عرض كردند انجيل است ؟ فرمود : نه ، عرض كردند : منظور قرآن است ؟ فرمود : نه ، در اينحال امير مؤمنان على ع به سوى پيامبر ص آمد هنگامى كه چشم رسول خدا ص بر او افتاد فرمود : هو هذا ! انه الامام الذى احصى اللَّه تبارك و تعالى فيه علم كل شىء : « امام مبين اين مرد است ! او است امامى كه خداوند متعال علم همه چيز را در او احصا فرموده » ! ( 1 ) . در تفسير على بن ابراهيم از ابن عباس از خود امير مؤمنان نيز نقل شده است كه فرمود : انا و اللَّه الامام المبين ، ابين الحق من الباطل ورثته من رسول اللَّه « به خدا سوگند منم امام مبين كه حق را از باطل آشكار مىسازم ، اين علم را از رسول خدا به ارث برده و آموخته‌ام » ( 2 ) . گرچه بعضى از مفسران همچون « آلوسى » از نقل اين گونه روايات از طريق شيعه وحشت كرده ، و آن را به نادانى و بىخبرى از تفسير آيه نسبت داده‌اند ، ولى با كمى دقت روشن مىشود كه اين گونه روايات منافاتى با تفسير « امام مبين » به « لوح محفوظ » ندارد ، زيرا قلب پاك پيامبر ص در درجه اول و قلب وسيع جانشين او در درجه بعد آيينه هايى است كه لوح محفوظ را منعكس مىكند ، و قسمت عظيمى از آنچه در لوح محفوظ است از سوى خدا به آن الهام مىگردد ، به اين ترتيب نمونه اى از « لوح محفوظ » مىباشد ، و بنا بر اين اطلاق « امام مبين » بر آن مطلب عجيبى نيست ، چرا كه فرعى است كه از آن اصل گرفته شده ، و شاخه اى است كه به آن ريشه باز مىگردد . از اين گذشته وجود انسان كامل - چنان كه مىدانيم - عالم صغيرى است كه عالم كبير را در خود خلاصه كرده است ، و طبق شعر معروف منسوب

--> ( 1 ) « معانى الاخبار صدوق » باب معنى الامام المبين صفحه 95 . ( 2 ) نور الثقلين جلد 4 صفحه 379 .